GIIRISSO ceelallo
Ta rakaakayal lee sekterih addat tan oytitte elle geytoonuh baxsale modelitte geytimte: Ballaaqe kee Lee Integrated Model (SWIM).
ceelallo maca abaah?
SWIM baxsa luk rakaakay caddol rosqâ kee ardi maqnissoh milaagih taqabitte kusaaqisaanam, taqabitte elle tamixxigem kee adabiyyi maaqattooti elle takke. Model mesoscale addal ittat axawah tan gexsititte axcih lowsis gubat haanam, coox kee lowsis gubat haanam, nutriti kee carbon cycling, kee erosion celta. toh xayyossam mango moodeel xalootitte axcih daqar caxittaama, murti murtisso, kee maaqiddi hangi kee quuka. Tama xayyos inkih tan ittat axawah tan gexsititte inki modelih addat ayrook ayro wakti caddoh addat rakaakayal geytimta oytitte (climate, land use kee soil) kee radditte cubbit haak sissin qaynatih sissinaane akah takkennah abaanam xiqan. ceelol xikne kee lakal gexsit qokkolsimeh GIS foocal ( QAYSO elle rakittam). ceelol 3-caddoh baxsiyyih ekraaro yantifiqe: baasiin- garab baasiinitte- haydrotoopitte. xaloot uddur ittallakleh xayyooweh mango milallaagimih kartooti. SWIM iyyaanam daqaarak qaynat kee rakaakay caddol fanat yan sissin qaynatih modelitte kinni, sabab akak a) sissin haydroloojih kee robti-runoff modelittek baxsa le qaynat kinniimih taagah sissin haydroloojih, coox kee maaqiddi gexsititteh addat sissin qaynatih awlaytiino le; b) saniitisam mangom geytima rakaakay xaagitte kee sahlinuk parametrized takkem bictah mango centibbaaru le haydroloojikaal ceelalloolak muxxi.
iyyaay tet dacrissam?
SWIM elle geytimtam kee uxih elle geytimtam rakaakayak haydroloojih modeling butta Fokkaaqoh exxa 2 PIK isih GitLab raceenah kood lowsis gubat hayta. Daddos koobaahise Mishel Wortmaan, Istefan Liyershi kee Fireed Hatermaan.
manni gitay ceelol baxsa le gersi ceelalloolak ayyunti addal?
Haydroloojih qaynat (leeh qaynat, ardi addah leeh caddo): gersi qaynatih ekohaydroloojih kee haydroloojih modelittek inkih inkih tan qaynat hinnay kaadu tayse;Daqaarak lowsis gubat tan haydroloojih sissinaaneh sissinaane: meqeh tan gexsit baxxaqsa, kontinental-caddoh ardi modelitte, kee kaxxa-kaxxa lee raceenaanih modelitte;
Caxaaxuwi gexsititteh celsiisi: mango haydroloojih modelittek tayse, tamah qaadik tan daynaamik caxaaxuwi gexsititteh addat tan;
Lee mexxatih celsiisi: ballaaqê gexsititteh (akkek qunxa) awlaytiino le conceptual hydrological modelittek tayse;
Simulation of diffuse pollution: gersi marih addal geytimta modelittek muxxi, wakti kee arac xagsiyyih gexsit kee sissin qaynatih gexsititteh addat geytimtaamih taagah;
Ardi maqnisso, buqre xiinisso, buqre qaynat kee rosqâ qaynat kee ardi maqnisso milaagitteh raddi: gersi modelittek muxxi, coox daabisiyyih gexsititteh awlaytiino lowsiisak.
Raceenaani:
kirisanova, v., f. hatermaan, sh. Huang, C. Hesse, T. Vetter, S. Liersch, H. Koch kee Z. W. Kundzewicz, 2014. SWIM luk qilmi kee ardi wagsiisak milaagih taqabitte modelitte: mango abnissoosak baritne baritto. Haydroloojih misso xaagi waraakak, oggolimteh.Kirisanova, F. Wechsungi, J. Arnolxi, R. Srinivasan, J. Wiliyam, 2000. PIK Gabbaaqu Nr. 69 "GIIRI ( ballaaqe kee leeh angaarawih ceelol), xoqoysimâ manwaal", 239p. GIIRI_Aracsenta
Krysanova, V., Mueller-Wohlfeil, DI, Becker, A., 1998. Mesoskaal lee-qangarah addat tan sissin qaynatih qaynatitteh qaynat kee fokkaaqoh qaynat. Ardi-wag ceelallo, 106, 261-289.
Hawa caaloota
Awlaytiinoh Hangi Gititte (RCPs) deqsitta, Doolat Fanat Yan Hawa Milaagih Caagiidal (IPCC) 5haytô Fokkaaqoh Gabbaaqul Bicsen. Usun baxaabaxsale caddoh greenhouse gaas-induced radiation drives 2011 ilaa 2100 fanah takkem bictah tanim baxxaqisan, takkay immay, ken xaqut gexaanamih taagah, ayyuntiinô maddur “narratives” akah takkennah abaanam maduudan. Tatre sanat, baadal tan qilmih saynis, qidaddo kee enerjih sissinaaneh modelitte, baadal tan ayyuntiino, demograafi kee qidaddo, ciggilta bool karmah addat, mannal milaagimam xiqqimtam elle kusaaqissah tan qusba “gititte” bicsen. Oson “Ayyuntiinô qidaddoh gititte” (SSPs) axcuk yamixxigen. SSPs 2017 (Riahi et al., 2017) addat yewqeh yan IPCC 6haytô fokkaaqoh gabbaaqul 2021/2022 addat kaxxa doori digirta.
SSPs yaanam rakiiboh yan sinaariyoy, qusba rosqâ poliisitteh addat, asaaku edde nan waktil, fooca fanah takku wayta dadal baxxaqissa. Oson baad beyam duuda koona gita xayyoosan. Koona SSPs baxsa luk ummattâ qallih taama, magaalol xisne, qidaddo dadal, barittoo kee qaafiyat caddol investimentitte, enerjih sissinaane kee ardi lowsis, teknoloojih dadalih caddo kee kalah kaadu faxximta lowsis, axcih manô qaynat milaagitte (Riahi et al., 2017).
RCPs kinniimih taagah SSPs kaadu sinni designitte gaba kaltam madudda, tamah dubuh ayyuntiinô foociino kinniimih taagah rosqâ milaagih taqabitte edde anuk. mangoomuk, uli salcisiyyi hinnay massos maaqattooti too abbinotteh ( O'Neill et al., 2020). Tohih taagah, ClimateImpactsOnline sidiica SSP–RCP ittat axawah tan sissin ayyuntiinô maddur kee radiation sissinaaneh addat tan sissinaaneh oytitte elle tamixxigeh tan innal.
"Sarrimaane" SSP1-2.6
Hawa milaagih sissinaane (SSP1) sissin qaynatih gitat xayyowta, mango adda “Taking the Green Road” axcuk muggaaqisan. Sinaariyo barittoo kee qaafiyatal fayyale midriino akkele. Taham ummattâ qallih tabaatabsi sissikaanee kee ummattâ qallih dadal salcisaanam fan beyta, baxsaluk dadalat tan baaxooxal. Ittat fidin cubbi yan seehadayti baxi nagaynal. Daddos hadaf aracat haanam ossimak gexxah tan macal ugutak, inkigid akke wayti baaxooxal kee baaxoh addal inkih salacah yan. adoobi hangisso addah tan mansoofah dadal kee addah tan gaddittee kee cayli cayla. SSP1 rakiiboh uddur, rosqâ lowsis kee lowsis sissin taqabitte le, rosqâ hadaf baadal inkih guftam duddaamih taagah (O’Neill et al., 2017). SSP1 2100 addat 2.6 watt inki murabbaqih mitir caylah awqenta lih angaaraw le."Rakaakay Qalayli" SSP3-7.0
Fanah yan rosqâ milaagih sinaariyo (SSP3) kaadu “Rakaakay giclo” axcuk muggaaqisan innal, agattiinah giclo kee rakaakay caddol giclo gexsitak geytimta. Taham baaxooxa baaxoh adda akkek rakaakay caagiidal hangi ossimak akah taceennah abta. ceelalloh caylaa kee maaqiddi nagaytaniinah hadafitte dubuk sinni rakaakayal aracat gactam. barittoo kee teknoloojih daddosul midriino salacteh. Qidaddo dadal salacah yan, adoobi uwwayti caylaleeh, inkigid akkewayti waktit laftah. Ossotinah, ummattâ qadad dadal addah yan inxastarih addat kee fayyale dadaltah tan baaxooxal. Inkih yan SSP3 dariifah taqabitte lowsiisoonuh baad caddol qimmoh addah lowsis abak geytimaanam (Fujimori et al., 2017). SSP3 sinaariyo cayli caddot tangale 7 watt inki murabbaqih mitir."Raddimte siraglele daddos" SSP5-8.5
Gibdi sinaariyo (SSP5) sissik teknoloojih dadal kee seehadayti baxi dadalih weelo. Baadak qadaagoogi agleh ossimak temeete. Qaafiyat, barittoo kee sahdaytiino kee Ayyuntiinô capital yaysiisoonuh kaadu maqarle investimentitte tan. Toh tonnal anuk, tamah mangoh tan fossil fuel raceenaanih qaynat kee baadal inkih tan raceenaani kee cayli qaynat lowsiisoonuh kaxxa doori digirta. Ayyuntiinoo kee ekoloojih sissinaaneh xiinissoh duddal, faxximtek geo-injineering edde anuk (Kriegler et al., 2017). ClimateImpacts Online lih angaaraw le SSP5 sinaariyoh caddo girinhawusih gaazitte- 8.5 Watt inki square meter.Wagit kaadu:
Ayyuntiinoo kee qidaddoh gititte tasgalle (SSPs): amolladih mabul (takreena)
Raceenaani:
O'niil, BC, karter, TR, ibi, K. kee kalah tanim. rosqâ milaagih sinaariyoh rakissoh agdaabee kee fayxitte. Nat. Kiliim. Milaagu. 10, 1074-1084 (2020). doy.org/10.1038/s41558-020-00952-020
Riahi, K. et al., Ayyuntiinô maddur gititte kee ken cayla, ardi qaynat, kee laqna qaynat: Inkih tan lowsis, Baad caddol dariifah milaagih qaynat, 42haytô footimal, 153-168 (2017). 2016.05.009








